Skolyoz (Omurga Eğriliği) Nedir?

Skolyoz, omurganın 10 derece veya daha fazla olacak şekilde sağa ya da sola, yana doğru eğrildiği, omurganın röntgende S veya C şeklinde görünüm aldığı omurga deformitesidir. Bu eğrilik omurganın her iki yanında ve omurganın farklı yerlerinde meydana gelebilir. Bunun yanında çocuk ve genç için skolyoz, nedeni bilinmeyen yani idiyopati olarak tanımlanır. Bu hastalığın gelişiminde birden fazla faktörün rol oynadığını düşünülür.

Uzman doktor çocuk veya genci muayene eder ve röntgen çekerek skolyozu teşhis eder. Hafif eğrilikleri olan çocukların ve gençlerin düzenli kontroller için doktoru ziyaret etmeleri gerekir. Tedavi ve doktor takibiyle çoğu çocuk ve genç günlük hayatında normal, aktif bir yaşama sahip olur.

Şiddetli eğriler akciğerleri etkileyerek bu yüzden ona yönelik tedavi yöntemi uygulanır. Bunun yanında ortopedi uzmanları genellikle hastalarla birlikte çalışarak eğriliklerin bu noktaya gelmesini önleyebilirler.

Skolyoz eğrilikleri majör ve minör eğrilik olarak açıklanır. Eğriliğin en çok açılandığı, yani dik eksenden en çok dönen ve orta hattan en çok uzaklaşan omurların bulunduğu yere apeks (tepe) adı verilir. Skolyoz apeksin bulunduğu omurga seviyesine göre adlandırılır. Apeks boyun bölgesinde ise servikal, bel bölgesinde ise lomber, sırtta ise torakal skolyoz olarak tanımlanır. Bazen birden fazla bölgede aynı anda görülebilir: Örneğin hem sırt hem de belde olduğunda, torakolomber skolyoz olarak tanımlanır. Genellikle sırt (torakal) bölgede daha sıktır.

Skolyoz (Omurga Eğriliği) Dereceleri

Skolyoz, ilerleyebilir, aynı kalabilir veya nadiren düzelebilir. Birbirini izleyen iki veya daha fazla muayenede 20 derecenin üzerindeki eğriliklerde omurgada 5 derece veya daha fazla artış olması, 20 derecenin altındaki eğriliklerde 10 derecelik artış olması ilerleme olarak düşünülür. Çift eğrilikler, sırt bölgesindeki eğrilikler, kız cinsiyet, tanı sırasında eğriliğin derecesinin büyük olması 10 yaşın altında tanı konulan eğrilikler ilerlemeye meyillidir. 30 derecenin altındaki eğriliklerde ilerleme oranı oldukça düşüktür.

Kronolojik Sınıflandırma

• Bebeklik dönemi: 0-2 yaş arası
• Juvenil dönemi: 3-9 yaş arası
• Adolesan dönemi: 10-17 yaş arası
• Yetişkinlik dönemi: 18 yaş ve üstü

Yerleşimine Göre Sınıflandırma

Skolyozun anatomik yapısı incelendiğinde boyun omurları, boyun ve üst sırt, bölgesel sırt omurları, alt sırt ve bel omurları, bölgesel bel omurları şeklinde sınıflandırılabilir.

Açısal Sınıflandırma

Açısal skolyoz derecelendirilmesi için görüntüleme yöntemlerinden faydalanılır. Görüntüleme yöntemi sonrasında omurgadaki eğrilik açı cinsinden teşhis edilir. Bu yöntem özellikle skolyoza cerrahi anlamda müdahale gerekliliğinin kararlaştırılması esnasında faydalıdır.

10 derecenin altındaki açılar: Tıp dilinde “spinal asimetri’’ adını alan bu derece kişinin sağlığı üzerinde herhangi bir etkisi bırakmaz. Eğriliğin tedavi edilmesi için eğriliğin 10 derecenin üzerinde olması gerekir. Düşük dereceli eğriliklerin ilerleyen zamanlarda skolyoz riski oluşturmaması hastanın belirli aralıklarla muayene edilmesi gerekir. Burada önemli olan skolyozun ilerleyip ilerlemediğinin tespitinin yapılmasıdır.

20 ile 40 derece arasındaki açılar: 20 ile 40 derecelik eğrilikler daha çok ergenlik döneminde görülür. Orta seviye skolyoz olarak kabul edilen bu derecede çoğunlukla egzersiz, fizik tedavi ve korse oldukça etkilidir.

40 derecedeki açılar: 40 derecelik skolyoz eğrileri büyümesini ve ilerlemesini büyük ölçüde tamamlamıştır. Cerrahi müdahalenin yapılabilmesi için sırt eğriliğinin 45-50 derece üzeri olması; bel bölgesindeki eğriliğin ise 40 derece olması gerekir.

Skolyoz (Omurga Eğriliği) Belirtileri Nelerdir?

Omuz üst kısımlarında eşitsizlik, sırt ve bel ağrısı, ayakta durma veya uzun süreli oturma sonrasında ağrı, omurgada bir tarafa doğru eğiklik ve bir kalçanın diğerine göre daha yüksek durması skolyoz belirtileridir.

Bir tarafa eğilinmiş gibi görünüm ile kendini gösteren skolyozun belirtileri şunlardır:

• Bir kürek kemiğinin diğerine göre daha belirgin olması
• Bir kalçanın diğerinden daha çıkık olması
• Göğüs kafesinin bir tarafı öne doğru çıkıntılı olması
• Omurga şeklinde değişiklik
• Skolyoz ilerlemişse sırt ağrısı
• Oturma veya ayakta durmada zorlanma
• Başın vücudun geri kalanıyla aynı hizada olmaması
• Düz dururken kollarda vücudun yanında sarkma şeklinde farklılıklar
• Öne eğilirken sırtın yanlarında yükseklik farkı
• Kaburgaların önden veya arkadan asimetrik görünüşü

Skolyoz belirtileri diğer omurga rahatsızlıkları veya deformitelerine benzeyebilir. Bunun yanında bir yaralanma veya enfeksiyon sonucu da olabilmektedir.

Skolyoz (Omurga Eğriliği) Neden Olur?

Skolyoz, omurganın anormal derecede kavisli hale gelmesidir. Omurgadaki eğriliğinin röntgende 10 derece veya daha fazla olması skolyoz olarak tanımlanır. Çocukluk veya ergenlik döneminde ortaya çıkma eğiliminde olan skolyozun nedeni tam olarak bilinmemektedir.

Çeşitli faktörlere bağlı olarak ortaya çıkar. Bu faktörler şöyle sıralanır:

• Genler
• Hormonlar
• Hücre yapısındaki değişiklikler

Bazı durumlarda özellikle çocuklarda başka bir hastalık ya da bozukluk varsa omura eğrilmesine neden olarak skolyoz meydana gelir. Bu durumlar da şöyle açıklanır:

• Bebek anne karnındayken omurganın gelişimi sırasında ortaya çıkan konjenital faktörler
• Genlerde meydana gelen değişiklikler sonucunda ortaya çıkan genetik hastalıklar
• Omurga yaralanmaları
• Kaslara mesaj gönderen sinirleri etkileyen nöromüsküler hastalıklar
• Omurgada fiziksel değişikliklere neden olabilen tümörler