Hidrosefali Nedir?

Hidrosefali, beyindeki ventriküllerin (beyin boşluğu) içinde biriken omurilik sıvısının ventrikül ve kafatası boyutunun büyümesine neden olduğu nörolojik bir hastalıktır. Beynin derinliklerinde sıvı içeren boşluklar olan beyin ventriküllerindeki sıvıların, kafa basıncını artıracak şekilde anormal birikmesiyle karakterizedir. Hidrosefali hastalığı, beyin omurilik sıvısı yapımı ve emilimi arasındaki bir bozukluk sonucu oluşur.

Beyin omurilik sıvısı dolanımındaki bir tıkanıklık, emilim bozukluğu veya nadiren gereğinden fazla yapımı sonucu da gerçekleşebilir.

Beyin ventriküllerindeki bu ekstra sıvı beyne baskı yapar ve beyin hasarına yol açabilir. Sıklıkla bebeklerde ve yaşlı yetişkinlerde görülen hidrosefali, özellikle bebeklerde kafa büyümesi ile karakterizedir. Bebeklerin dışında hidrosefali, yetişkinler ve daha büyük çocuklarda baş ağrısı, görme bozukluğu, bilişsel zorluklar, koordinasyon kaybı ve idrar kaçırma gibi sorunlarla kendini gösterir. 

Erken teşhis edildiği edildiği takdirde tedavi mümkün olan hidrosefali, genellikle aşırı sıvıyı boşaltmak için ventriküle şant adı verilen cerrahi olarak yerleştirilen bir tüp yoluyla tedavi edilir.

Hidrosefali Neden Olur?

Hidrosefali beyin omurilik sıvısı yapımı ve emilimi arasındaki bir bozukluk sonucu oluşur. Beyin omurilik sıvısı dolanımındaki bir tıkanıklık, emilim bozukluğu veya nadiren gereğinden fazla yapımı sonucu gerçekleşebilir.

Hidrosefali doğuştan meydana gelmekle birlikte başka nedenlerle de ilerleyen yaşlarda oluşabilir. Doğuştan gelen hidrosefali, genetik olabilmenin yanı sıra hamilelik sırasında da oluşabilir.

Hidrosefali hastalığına yol açan nedenler genel olarak şöyledir:

• Doğumsal hidrosefali
• Beyinde sıvının dolaştığı odacıklarda daralma veya tıkanıklık
• Omurganın ve omuriliğin bir kısmının anormal gelişimi ile oluşan spina bifida
• Beyindeki doğumsal kistler
• Beynin bazı bölümlerinin gerektiği gibi gelişmemesi
• Beyin ve omuriliğin birleştiği ense bölgesinde, doğuştan gelen bozukluk
• Erken doğum
• Doğum yaralanmaları
• Doğum esnasında oluşan kafa travmaları
• Beyin enfeksiyonları veya anne karnında geçirilen enfeksiyonlar
• Beyin tümörleri
• Beyin içi kanamaları

Hidrosefali Belirtileri Nelerdir?

Hidrosefali hastalığı yaşa ve hastalığın şiddetine göre değişkenlik gösterir. Özellikle bebeklerde başın büyüklüğüyle karakterize olan hidrosefali, daha büyük bebek-çocuklarda baş ağrısı ve bulanık bir görüş açısıyla ortaya çıkar. Baş ağrısı, uyku hali, denge bozukluğu ve mesane kontrolünde zayıflık hidrosefalinin yetişkinlerde yaşanan belirtileriyken yaşlılarda ise hafıza kaybı yaşanabilir. 

Hidrosefali, bebeklerde şu belirtilerle ortaya çıkar:

• Başın anormal büyüklüğü 
• Bebeğin başındaki şişkin yumuşak noktalar 
• Bıngıldaklarda şişkinlik veya gerginlik
• Gözlerin aşağıya doğru bakması (batan güneş manzarası)
• Kusma
• Uyuklama hali
• Epileptik nöbetler
• Kas kuvvetinde azalma
• Büyümede yavaşlama

Hidrosefalinin biraz daha büyük bebek ve çocuklarda görülen belirtileri şunları içerir:

• Baş ağrısı
• Bulanık veya çift görme
• Kafanın anormal bir şekilde genişlemesi
• Aşağıya doğru sabitlenmiş gözler
• Gelişimsel problemler
• Uyku hali veya uyuşukluk
• Mide bulantısı ve kusma
• Dengesizlik ve zayıf koordinasyon
• İştahsızlık
• Epileptik nöbetler
• İdrarını tutamamak
• Agresiflik
• Kişilikte değişim
• Okul performansında düşüş
• Yürüme veya konuşma gibi önceden edinilmiş becerilerin kaybı

Hidrosefali hastalığının yetişkinlerde ve yaşlılarda görülen belirtileri ise aşağıdaki gibidir:

• Baş ağrısı
• Uyku hali
• Koordinasyon ve denge kaybı
• Sık idrara çıkma ve mesane kontrolünün kaybı
• Görüş kalitesinin iyice azalması
• Günlük yaşamı derinden etkileyebilecek hafıza kaybı ve demans
• Düşünme veya muhakeme becerilerinin kaybolması
• Denge bozukluğuna bağlı yürürken yaşanan zorluk
• Yorgunluk ve enerji düşüklüğü

Bunların yanı sıra hidrosefalinin laboratuvar belirtileri (bulguları) da bulunmaktadır. Hidrosefali laboratuvar belirtileri şunlardır;

Normal basınçlı hidrosefalide, Lomber ponksiyon denilen ve bel omurgaları bölgesinden, beyin omurilik sıvısı alımı sonrası basınç ölçümlerinde normal oranlarda basınç tespit edilir. Normal basınçlı hidrosefali hastalarının standart beyin omurilik sıvısı biokimyasal incelemesi genellikle normaldir. Birkaç biokimyasal marker düzeyinde yükseklik rapor edilmiştir. (Glial fibriler asidik protein,sinaptik membran glikoprotein D2,homovanilik asid,5HİAA ve laktik asid)